آیا ریزش مو در زمستان بیشتر میشود؟
1405/06/02
ریزش مو یک فرایند طبیعی است و ما به طور معمول روزانه بین ۵۰ تا ۱۰۰ تار مو از دست می دهیم که کاملا عادی است. با این حال، بسیاری از افراد متوجه می شوند که ریزش مو در زمستان به شکل قابل توجهی افزایش می یابد.
دیدن موهای بیشتر روی برس، بالش یا هنگام حمام در ماههای سرد میتواند این تصور را ایجاد کند که زمستان مستقیماً باعث افزایش ریزش مو میشود. اما شواهد علمی تصویر سادهای ارائه نمیکنند.
ریزش روزانه تعدادی از موها بخشی از چرخه طبیعی رشد مو است و برای بسیاری از افراد از دست دادن حدود 50 تا 100 تار مو در روز طبیعی محسوب میشود. از طرف دیگر، پژوهشها نشان دادهاند که چرخه رشد و ریزش موی انسان میتواند تغییرات فصلی داشته باشد؛ با این تفاوت که بیشترین ریزش فصلی در مطالعات، بیشتر در اواخر تابستان و پاییز مشاهده شده است، نه الزاماً در زمستان.
بنابراین اگر در زمستان متوجه افزایش ریزش شدهاید، بهتر است بهجای نسبتدادن مستقیم آن به سرما، مشخص کنیم واقعاً با ریزش از ریشه، شکستگی ساقه مو یا مشکل پوست سر روبهرو هستیم.
ریزش موی فصلی چیست؟
هر فولیکول مو چرخهای شامل دوره رشد و دوره استراحت و ریزش دارد. این چرخه در تمام فولیکولها همزمان نیست؛ به همین دلیل موهای سر بهصورت تدریجی میریزند و جایگزین میشوند.
برخی مطالعات روی انسان نشان دادهاند که نسبت موهای قرارگرفته در مرحله تلوژن در طول سال ثابت نیست. در یک مطالعه روی صدها زن، بیشترین میزان موهای تلوژن در تابستان مشاهده شد و بررسیهای دیگر نیز افزایش ریزش را در اواخر تابستان و اوایل پاییز گزارش کردهاند.
هنوز علت دقیق این الگوی فصلی کاملاً مشخص نیست. تغییر طول روز، عوامل محیطی و تنظیم طبیعی چرخه فولیکول از فرضیههای مطرح هستند.
نکته مهم این است که «ریزش موی فصلی» با «ریزش مو به علت سرمای زمستان» یک مفهوم نیست.
پس چرا ممکن است در زمستان موهای بیشتری ببینیم؟
چند اتفاق میتوانند در فصل سرد باعث شوند موها کمحجمتر یا آسیبدیدهتر به نظر برسند یا واقعاً میزان ریزش افزایش پیدا کند.
خشکی هوا میتواند پوست سر و ساقه مو را خشک کند
هوای کمرطوبت و استفاده از وسایل گرمایشی میتواند باعث خشکی پوست شود و پوست سر نیز از این قاعده مستثنا نیست.
خشکی پوست سر ممکن است با مواردی مانند:
-
خارش؛
-
احساس کشیدگی پوست؛
-
پوستههای ریز؛
-
تحریک پوست سر
همراه شود.
همچنین ساقه موی خشک، شکنندهتر است. در این شرایط ممکن است مو از طول خود بشکند و فرد آن را با ریزش مو از فولیکول اشتباه بگیرد.
شکستگی مو با ریزش از ریشه یکسان نیست. در شکستگی معمولاً تارهای کوتاهتر و با طولهای متفاوت دیده میشوند، درحالیکه در ریزش تلوژن، تار کامل مو از فولیکول جدا میشود.
شوره و خشکی پوست سر یک چیز نیستند
پوستههای زمستانی همیشه به معنی خشکی ساده نیستند. شوره و درماتیت سبورئیک نیز میتوانند باعث پوستهریزی و خارش شوند و علائم آنها گاهی در هوای سرد یا هنگام استرس تشدید میشود.
اگر پوستهریزی شدید، قرمزی یا خارش مداوم دارید، بهتر است علت دقیق مشخص شود؛ زیرا درمان خشکی ساده پوست سر با درمان درماتیت سبورئیک، پسوریازیس یا عفونت قارچی یکسان نیست.
بیماری و تب زمستانی میتوانند چند ماه بعد باعث ریزش مو شوند
یکی از علتهای شناختهشده افزایش موقت ریزش مو، تلوژن افلوویوم است.
در این وضعیت، پس از یک فشار قابلتوجه جسمی یا روانی، تعداد بیشتری از فولیکولها وارد مرحله استراحت میشوند. نکته مهم این است که موها معمولاً همان روز نمیریزند؛ افزایش ریزش ممکن است حدود دو تا چند ماه بعد از عامل محرک دیده شود.
برای مثال محرکها میتوانند شامل این موارد باشند:
-
بیماری همراه با تب؛
-
جراحی؛
-
بیماری شدید یا دوره نقاهت؛
-
استرس قابلتوجه؛
-
کاهش وزن شدید یا سریع؛
-
تغییرات قابلتوجه در تغذیه.
به همین دلیل، فردی که در دی یا بهمن دچار افزایش ریزش شده است ممکن است در هفتهها یا ماههای قبل بیماری، تب، کاهش وزن یا فشار جسمی دیگری را تجربه کرده باشد.
این ارتباط زمانی در پیدا کردن علت اهمیت زیادی دارد.
آیا استرس زمستان باعث ریزش مو میشود؟
استرس شدید یا طولانیمدت یکی از محرکهای شناختهشده تلوژن افلوویوم است؛ اما نمیتوان هر ریزش مویی در فصل زمستان را به کاهش نور، تغییر خلق یا «استرس زمستانی» نسبت داد.
اگر یک دوره فشار روانی قابلتوجه داشتهاید و چند ماه بعد ریزش پراکنده مو در تمام سر آغاز شده است، این سابقه میتواند در ارزیابی پزشکی اهمیت داشته باشد.
آیا کمبود ویتامین D علت ریزش مو در زمستان است؟
رابطه میان مواد مغذی و ریزش مو پیچیدهتر از این است که بتوان گفت «زمستان باعث کمبود ویتامین D میشود و در نتیجه مو میریزد».
پژوهشها ارتباط میان برخی انواع ریزش مو و پایینبودن سطح ویتامین D یا ذخایر آهن را گزارش کردهاند. بااینحال، وجود ارتباط به این معنی نیست که تمام افراد دارای ریزش مو باید مکمل مصرف کنند.
ممکن است در شرایط مشخص بررسی مواردی مانند:
-
آهن و ذخایر آهن؛
-
ویتامین D؛
-
اختلالات تیروئید؛
-
سایر کمبودهای تغذیهای
براساس شرح حال و معاینه مطرح شود.
اما آزمایش و مکمل برای همه افراد یکسان نیست.
بیوتین را خودسرانه مصرف کنیم؟
خیر.
کمبود واقعی بیوتین نسبتاً نادر است و شواهد کافی برای مصرف روتین مکمل بیوتین در افرادی که کمبود ندارند وجود ندارد. مصرف دوزهای بالای بیوتین همچنین میتواند نتیجه بعضی آزمایشهای پزشکی، از جمله آزمایشهای هورمونی، را مختل کند.
همین قاعده درباره مکمل آهن، روی و بسیاری از مکملهای مخصوص مو نیز صدق میکند: اگر کمبود اثبات نشده باشد، مصرف بیشتر الزاماً رشد مو را بهتر نمیکند و گاهی میتواند مضر باشد.
آیا کلاه در زمستان باعث ریزش مو میشود؟
پوشیدن یک کلاه معمولی، تمیز و با اندازه مناسب دلیل شناختهشدهای برای تلوژن افلوویوم یا طاسی نیست.
مشکل بیشتر زمانی ایجاد میشود که مو بهطور مداوم تحت کشش یا اصطکاک شدید قرار بگیرد. کلاه یا پوششی که بسیار تنگ باشد یا دائماً مو را بکشد میتواند باعث آسیب ساقه یا تحریک پوست شود؛ اما این موضوع با این ادعا که «کلاه ریشه مو را خفه میکند» تفاوت دارد.
فولیکول مو برای تنفس به هوای بیرون نیاز ندارد.
پس برای محافظت از سر در هوای سرد لازم نیست از ترس ریزش مو کلاه را کنار بگذارید؛ کافی است پوشش راحت، تمیز و بدون فشار زیاد انتخاب شود.
چگونه از موها در زمستان مراقبت کنیم؟
اگر مشکل اصلی خشکی یا شکنندگی مو باشد، چند تغییر ساده در مراقبت از مو میتواند مفید باشد.
از شامپوی ملایم استفاده کنید
شامپوهای بسیار قوی یا شستوشوی بیش از حد ممکن است خشکی پوست سر و مو را تشدید کنند. نوع و دفعات شستوشو بهتر است متناسب با میزان چربی پوست سر، نوع مو و وجود شوره یا بیماری پوستی انتخاب شود.
بعد از شستوشو از نرمکننده استفاده کنید
نرمکننده اصطکاک میان تارهای مو را کاهش میدهد و میتواند به کاهش گرهخوردگی و شکستگی ساقه کمک کند.
اگر پوست سر مستعد چربی یا تحریک است، نرمکننده معمولاً روی ساقه و انتهای مو استفاده میشود، نه به مقدار زیاد روی پوست سر.
حرارت مستقیم را کاهش دهید
سشوار بسیار داغ، اتوی مو و سایر وسایل حرارتی میتوانند ساقه مو را خشکتر و شکنندهتر کنند. استفاده از دمای پایینتر و کاهش دفعات استفاده، بهویژه در موهای خشک یا آسیبدیده، انتخاب محافظهکارانهتری است.
موهای خیس را با خشونت خشک نکنید
مالش شدید مو با حوله و شانهکردن خشن میتواند شکستگی را افزایش دهد. خشککردن ملایم و بازکردن گرهها بدون کشیدن شدید مو بهتر است.
رژیم غذایی بسیار محدود نداشته باشید
فولیکول مو برای رشد طبیعی به انرژی، پروتئین و ریزمغذیهای کافی نیاز دارد. رژیمهای بسیار کمکالری، کاهش وزن سریع یا دریافت ناکافی پروتئین میتوانند در بعضی افراد به افزایش ریزش منجر شوند.
هدف، مصرف مقدار زیادی از یک ویتامین خاص نیست؛ بلکه داشتن رژیم غذایی متعادل و پیدا کردن کمبود واقعی در صورت وجود است.
چگونه بفهمیم ریزش مو فصلی است یا مشکل دیگری وجود دارد؟
ریزش فصلی یا تلوژن افلوویوم معمولاً بیشتر به شکل افزایش ریزش پراکنده در تمام پوست سر دیده میشود.
در مقابل، بعضی الگوها نیاز به بررسی متفاوتی دارند.
برای مثال:
-
عقبرفتن تدریجی خط رویش؛
-
نازکشدن موهای فرق یا تاج سر؛
-
پهنترشدن فرق سر؛
-
ایجاد لکه گرد بدون مو؛
-
ریزش ابرو یا مژه؛
-
نواحی قرمز، دردناک یا زخمی
را نباید صرفاً به تغییر فصل نسبت داد.
اگر بخشی از موها به شکل گرد یا سکهای از بین رفتهاند، توضیحات مربوط به ریزش موی سکهای یا آلوپسی آرهآتا میتواند برای شناخت تفاوت این الگو مفید باشد.
چه زمانی ریزش مو در زمستان باید بررسی شود؟
صرف مشاهده چند تار موی بیشتر الزاماً نشانه بیماری نیست. بااینحال، در شرایط زیر بهتر است علت ریزش توسط پزشک بررسی شود:
-
ریزش بهطور ناگهانی و واضح افزایش پیدا کرده است؛
-
نازکشدن قابل مشاهده موها ایجاد شده است؛
-
ریزش به شکل لکهای یا ناحیهای است؛
-
خط رویش یا فرق سر بهتدریج تغییر میکند؛
-
پوست سر دردناک، قرمز، پوستهدار یا ملتهب است؛
-
ابرو، مژه یا موهای سایر نقاط بدن نیز درگیر شدهاند؛
-
ریزش برای چند ماه ادامه پیدا کرده یا رو به تشدید است؛
-
همزمان علائمی مانند خستگی قابلتوجه، کاهش وزن غیرعادی یا تغییرات دیگری در بدن وجود دارد.
در مقاله کدام ریزش مو خطرناک است؟ نشانههایی که نیاز به بررسی سریعتر دارند با جزئیات بیشتری توضیح داده شدهاند.
آیا ریزش موی زمستانی به کاشت مو نیاز دارد؟
در ریزش موقت فصلی یا تلوژن افلوویوم، کاشت مو درمان معمول محسوب نمیشود.
ابتدا باید مشخص شود آیا افزایش ریزش موقتی است یا فرد همزمان یک نوع ریزش پایدار مانند آلوپسی آندروژنتیک دارد.
گاهی افزایش ریزش موقت باعث میشود نازکشدن تدریجی و قدیمی موها بیشتر به چشم بیاید. در چنین شرایطی نیز تصمیم درباره درمان باید بعد از تشخیص علت گرفته شود.
کاشت مو زمانی قابل بررسی است که علت ریزش، وضعیت پوست سر، الگوی کمپشتی و ظرفیت بانک مو ارزیابی شده باشند؛ نه صرفاً به دلیل افزایش ریزش در یک فصل.
جمعبندی
ریزش مو در زمستان یک واقعیت ساده با یک علت واحد نیست. شواهد موجود نشان میدهند تغییرات فصلی چرخه مو وجود دارد، اما بیشترین ریزش در مطالعات عمدتاً در تابستان و پاییز گزارش شده است.
در ماههای سرد، خشکی هوا و وسایل گرمایشی میتوانند خشکی پوست سر و شکنندگی ساقه مو را بیشتر کنند. از طرف دیگر بیماری همراه تب، استرس شدید، کاهش وزن یا برخی کمبودهای واقعی ممکن است چند ماه بعد به شکل افزایش ریزش مو ظاهر شوند.
بنابراین اگر در زمستان موهای بیشتری میریزند، مهمترین سؤال این نیست که «چه مکملی مصرف کنم؟» بلکه این است که نوع ریزش چیست و آیا عامل مشخصی پشت آن وجود دارد؟
اگر ریزش شدید، مداوم، موضعی یا همراه با تغییرات پوست سر است، ارزیابی پزشکی میتواند به تشخیص علت کمک کند. ارزیابی اولیه از راه دور نیز جایگزین معاینه و تشخیص پزشکی نیست.
منابع علمی
-
American Academy of Dermatology — Do you have hair loss or hair shedding?
-
American Academy of Dermatology — Hair loss: Diagnosis and treatment.
-
American Academy of Dermatology — Hair loss: Tips for managing.
-
American Academy of Dermatology — Is your dry scalp something more serious?
-
DermNet — Telogen effluvium.
-
British Journal of Dermatology — Seasonality of hair loss: a time series analysis.
-
Telogen Effluvium: Is There a Need for a New Classification?
-
Association between Serum Trace Elements and Telogen Effluvium: A Systematic Review and Meta-Analysis, 2026.
این مطلب برای آموزش عمومی تهیه شده است و جایگزین تشخیص، آزمایش یا برنامه درمانی پزشک نیست.
دیدگاه خود را برای ما ارسال کنید